Nguyễn Hữu Hào

Lăng mộ Nguyễn Hữu Hào ngơi nghỉ Đà Lạt

Ngay cả những người đã sống nhiều năm ở Đà Lạt, cũng mấy ai hiểu được phía tây-nam của tp này, tất cả một quần thể lăng mộ tráng lệ và trang nghiêm Long Mỹ Quận công Nguyễn Hữu Hào, phụ thân ruột nam giới phương hoàng hậu - Nguyễn Hữu Thị Lan, tức quốc trượng hoàng đế Bảo Đại – Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy.

Bạn đang xem: Nguyễn hữu hào

*

Ông Nguyễn Hữu Hào quê huyện đụn Công, nay trực thuộc tỉnh tiền Giang, vốn ra đời trong một gia đình khá giả. Từ nhỏ ông vẫn được phụ huynh nuôi cho nạp năng lượng học thong dong ở những trường Tây với có bằng Tú tài. Ông được coi là người nhậy bén với thời cuộc, có kỹ năng và kiến thức sâu rộng lớn về vận động kinh doanh với chí có tác dụng giàu. Cuộc đời ông chỉ thực sự đổi thay sau khi rước vợ. Đến tuổi lập gia đình, ông Hào cưới bà Lê Thị Bính về làm vợ. Mái ấm gia đình bà Bính nằm trong diện giàu nhất đất Nam kỳ, là đàn bà diệu của đại điền chủ huyện sĩ Lê phát Đạt. Theo những tài liệu còn lưu lại, chỉ tính riêng rẽ quận Long Mỹ, thức giấc Lạch giá chỉ (nay thuộc cần Thơ), vào năm 1928 mái ấm gia đình ông Nguyễn Hữu Hào đã có hơn 1.000 mẫu ruộng. Sau khoản thời gian lập gia đình, được sự hậu thuẫn trường đoản cú phía nhà vợ, ông Nguyễn Hữu Hào không kết thúc mở rộng khu đất đai, đồn điền trồng lúa, cao su… ở các tỉnh tây-nam bộ, Đông Nam cỗ và vùng Tây Nguyên, trong số đó có Đà Lạt. Vợ ông xã ông Hào sinh được hai người con gái, là Agnès Nguyễn Hữu Hào cùng cô em là Mariette Jeannette Nguyễn Hữu Thị Lan. Trưởng cô gái Agnès Nguyễn Hữu Hào sau đó được gã choNamtước Pierre Didelol, bấy giờ đang dữ chức Khâm mạng Hoàng triều cương thổ (thuộc các tỉnh Tây Nguyên ngày nay). Thứ người vợ Mariette Jeannette Nguyễn Hữu Thị Lan là người dân có nhan nhan sắc hơn người, thông minh, học tập rộng, có bởi Tú tài toàn phần năm 18 tuổi, trực thuộc diện phái đẹp học cao số 1 đấtNamkỳ bấy giờ. Trước tài sắc trọn vẹn của Nguyễn Hữu Thị Lan, cô được một số trong những viên chức tín đồ Pháp gần gũi với nhà vua Bảo Đại chọn làm cho tiếp cận, làm quen với công ty vua.

*

*

*

Sinh thời, ông Nguyễn Hữu Hào rất yêu mến vùng đất này, gia đình ông cũng đã cho người làm khai khẩn hàng nghìn hecta đất, lập phải những trang trại cà phê, chè, rộng lớn tại vùng Xuân Trường, Trạm Hành và trung trung ương TP Đà Lạt ngày nay. Những dinh thự có vị trí đẹp nhất tại Đà Lạt cũng được Bảo Đại thâu tóm về từ những quan tác dụng Pháp, trong các số ấy nổi tiếng độc nhất vô nhị là dinh I, II và III (nay đổi thay điểm tham quan). Ông Nguyễn Hữu Hào trình bày sự giàu có bằng việc chọn mua lại hoặc mang lại xây dựng hầu hết căn biệt thự trang nghiêm tại Đà Lạt. Tiêu biểu số 1 là căn biệt thự nghỉ dưỡng sang trọng, uy nghi bên trên một quả đồi thông hướng tới phía hồ nước Xuân Hương, ni thuộc đường Hùng Vương, TP Đà Lạt. Sau đó, căn biệt thự hạng sang này được vợ ông chồng ông Nguyễn Hữu Hào tặng kèm con gái Nguyễn Hữu Thị Lan với tên thường gọi là Cung nam phương Hoàng hậu. Bây giờ cung biệt thự nghỉ dưỡng này thuộc về của bảo tàng Lâm Đồng và vẫn còn nhiều phao về một con đường hầm thoát hiểm từ căn biệt thự hạng sang dẫn ra rừng thông phía sau.

*

Ngày nay, khu vực lăng tuyển mộ ông Nguyễn Hữu Hào vẫn chính là điều túng bấn ẩn, thậm chí xa lạ đối với nhiều người, trong cả những người đã có lần sống nhiều năm ở Đà Lạt. Một phần vì khu vực lăng mộ bị bao phủ, bít khuất vị rừng thông, phần bởi vì nhà chức vụ địa phương không thực sự niềm nở tới khu di tích lịch sử lịch sử, văn hóa này. Hằng ngày, quần thể lăng mộ vắng vẻ lạnh tanh không hương thơm hỏa và tất cả những dấu hiệu bị xuống cấp. Chuyện kể rằng, sau năm 1975, các người dân số sống vào vùng sẽ vào gỡ lớp đá lát quanh lăng mang về làm đường. Bia đá được biết của phái nam Phương hoàng hậu tạc để ghi ghi nhớ công ơn Long Mỹ Quận công Nguyễn Hữu Hào cũng bị đào tung. Mặc dù nhiên, vị bia đá quá lớn và nặng nên chỉ có thể bị di chuyển khỏi vị trí ban đầu vài chục mét rồi vứt đó đến mấy chục năm sau. Thậm chí, có lời đồn thổi đại rằng sẽ có người cạy phá lăng Long Mỹ Quận Công nhằm tìm, trộm cắp châu báu? khoảng chừng sau năm 1990, một công ty du lịch, đơn vị chức năng được nhà chức trách giao trông coi, quan lý khu khu di tích này đã triển khai cải tạo, tu bổ và dịch rời tấm bia đá cố định về địa điểm cũ.

Xem thêm: Top 5 Siêu Thị Đặc Sản Đà Nẵng Ngon, Siêu Thị Đặc Sản Quà Miền Trung

*

Tổng thể quần thể lăng mộ ông Nguyễn Hữu Hào được chế tạo khá bề thế, uy nghi bên trên đỉnh một trái đồi thông với diện tích s khoảng 4ha. Trước cổng lăng, dưới chân đồi thông được dựng 4 trụ biểu cao, trên đỉnh đính thêm hình bông sen với hai bé chó ngao cách điệu. Lối lên lăng được thiết kế thành mặt đường thẳng, gồm độ dốc xoai xoải vừa phải, bao hàm 158 bậc. Trước lúc vào chính lăng, vị trí đặt mộ Long Mỹ Quận công Nguyễn Hữu Hào và Nhị phẩm phu nhân Lê Thị Bính, phải sang một sân tế, kế tiếp dẫn lên sân chầu bởi 13 bậc và xuống bằng một lối khác cũng đều có 13 bậc. Để vào chính lăng phải liên tiếp qua trăng tròn bậc nữa, đó cũng là lối tăng và giảm duy nhất. Tuyển mộ ông Nguyễn Hữu Hào với bà Lê Thị Bính được tạc bằng đá xanh nguyên khối với tương đối nhiều hoa văn diễn tả sự quyền uy, giàu có. Nhì ngôi mộ được đặt tuy nhiên song, cao hơn mặt nền khoảng tầm 30cm trong một tòa lăng được tạo ra theo lối kiến trúc phản phất lốt ấn cung đình Huế, có mái vòm cùng cây thánh giá bán trên đỉnh. Chính giữa hai ngôi mộ là một trong bàn cúng cũng khá được tạc bằng đá xanh. Đáng tiếc, sau năm 1975, một vài người đã kéo tới nạy gỡ, đem mất bặt bàn bằng đá tạc mà chỉ từ lại nhì chân. Sau khoản thời gian trùng tu, đơn vị chủ quản đề nghị đúc một mặt bàn bằng xi-măng để rứa thế. Trên quần thể lăng chiêu tập của ông Nguyễn Hữu Hào hiện tại còn nhị văn bia được tạc trên đá xanh vị hai thiếu nữ của ông sinh sản lập nhằm truy niệm công đức sinh thành của đấng thân sinh.

*

Bia thứ nhất đặt phía sau lăng, trong công ty bia hình tháp tất cả bốn mái. Bia có chiều cao 2,45m, chiều rộng 1,43m, trán bia dày 26cm, thân bia dày 20cm. Trên văn bia có toàn bộ 215 chữ. Theo tác giả Hà Đình Nguyên, xung quanh bia này còn có 5 từ tự khắc đài là “Hiền khảo”, “Tiên nghiêm”, “Thiên tử”, “Thiên chúa” và “Bảo Đại”. Nhì chữ “Thiên tử” được tự khắc đài cao hơn những chữ khác. Bia vật dụng hai có chiều cao 2m, trán bia rộng lớn 1m, dày 26cm, thân bia rộng lớn 80cm, dày 20cm. Nội dung tương tự như văn bia đầu tiên nhưng tự khắc theo thể Khải thư, có một vài chữ theo thể Lệ thư, được dựng sống trước sảnh chầu của lăng mộ. Văn bia này cũng có 215 chữ, xung khắc theo sản phẩm dọc từ phải sang trái mà lại được tạo thành 16 hàng, tương khắc đài tư chữ “Hiền khảo”, “Thiên tử”, “Bảo Đại”, “Thiên chúa”. Cũng theo ông Hà Đình Nguyên, nội dung của nhì văn bia này chia làm bốn phần: Phần đầu nói tới nơi vạc tích của chiếc họ ông bà Nguyễn Hữu Hào; Phần máy hai ghi về phẩm chất đạo đức của ông Nguyễn Hữu Hào cùng sự vinh hiển quang vinh của dòng họ Nguyễn; Phần thứ ba nói về sự việc kiện vua Bảo Đại ban cho Nguyễn Hữu Hào “Công tước”, ca tụng vẻ đẹp nhất núi non - nơi kiến thiết lăng mộ, ca ngợi nước Chúa là nơi tìm tới của trăm đời con cháu họ Nguyễn với tấm lòng ngùi ngùi tiếc yêu quý của bé cháu đối với người quá vãng. Phần cuối của hai văn bia đều phải có ghi rõ ngày, tháng, năm Âm lịch và năm Dương lịch lấy từ thời điểm năm Thiên Chúa giáng sinh, fan lập bia là hai cô con gái của ông Nguyễn Hữu Hào.

Đáng nuối tiếc thay, quần thể lăng chiêu mộ Quận Công Nguyễn Hữu Hào ngay nay lạnh lẽo tanh hương khói, hoang vắng tanh đìu hiu!...